پژوهش بازار یا تحقیقات بازاریابی (Marketing Research) چیست؟

پژوهش بازار یا تحقیقات بازاریابی Marketing Research چیست
مصداق بارز پژوهش بازار یا تحقیقات بازاریابی (Marketing Research)، آن ضرب المثل معروف است که می‌گوید: «بی گدار به آب نزن!».
برای هر مدیر بازاریابی، مدیر برند، مدیر تبلیغات و حتی هر کارآفرینی لازم است که برای عرضه و فروش بهتر محصولات و خدماتش، و تحقق سایر اهداف بازاریابی که در سر دارد به تحقیقات بازاریابی روی بیاورد.
ممکن است سلیقه مشتریان طی یک سال آن قدری تغییر کند که محصول پرفروش سال قبل، به دلیل تغییر نکردن به موقع، به محصولی از رده خارج تبدیل شود!
ارزش‌های یک بازار نیز همواره در حال تغییر می‌باشند و کنترل این تغییرات و آگاهی کامل به بازار بسیار ضروری‌ست.

جامعه هدف

در تحقیقات بازاریابی، ما جامعه هدف را بررسی می‌کنیم. جامعه هدف یعنی:
یک گروه مشخص از افراد یا اشیاء که برای توسعه ساختارهای داده‌ها و اطلاعات، لازم است تا آن‌ها را مورد تحقیق و مشاهده قرار دهیم.
انتخاب جامعه هدف در تحقیقات و پژوهش بازار، اولین گام مهم شماست.

تعریف تحقیقات بازاریابی

طبق تعریف BusinessDictionary:
به مجموعه کشف و شهود و تحقیقاتی که درباره بازار، محصول و مشتری انجام می‌شود و در راستای بهبود فعالیت‌های بازاریابی قرار دارد، تحقیقات بازاریابی می‌گویند.
در دنیای بازاریابی، این دو مفهوم شاید در ظاهر شبیه هم باشند اما به شدت متفاوتند. به بیان Quickmba:
در تحقیقات بازار به طور اختصاصی به جمع آوری اطلاعات در مورد بازار هدف و اندازه این بازار می‌پردازیم؛ در حالی که تحقیقات بازاریابی بازه بزرگتری را از تحقیقات را در بر می‌گیرد که شامل تحقیقات بازار نیز می‌شود.

تفاوت تحقیقات بازار و تحلیل بازار

Market analysis یا تحلیل بازار عبارت است از:

پویش، اکتشاف و تحلیل کل یا بخش خاصی از بازار یک صنعت،ولی تحقیقات بازار یا Market research تنها متمرکز روی گروه خاصی از مشتریان یا هجامعه هدف می باشد.

7 ویژگی داده‌های خوب در تحقیقات بازاریابی

با 7 معیار زیر بسنجید که چه داده‌هایی می‌تواند برای تحقیقات بازار و بازاریابی مفید باشد:
1.منطبق بر سنجه‌های علمی و نه سلایق و حدسیات شخصی!
2.شفافیت اطلاعات جمع‌آوری شده نه صرفا یک سری آمار مبهم
3.میزان ضرری که ممکن است از نداشتن آن اطلاعات به ما وارد شود.
4.امکان به‌کارگیری این اطلاعات در عمل
5.میزان ریسک عمل کردن به اطلاعات
6.بازخورد رقبای شرکت درصورت عملی شدن اطلاعات
7.هزینه جمع‌آوری اطلاعات که شامل زمان و پول می‌باشد.

8 گام اصلی برای تحقیقات بازاریابی

برای انجام تحقیقات بازاریابی، باید مراحل زیر را برای دستیابی به دیتای مورد نیازمان انجام دهیم:
1.طرح مسئله، مشکل یا هدف
2.انتخاب روش تحقیق یا پژوهش
3.نوع و جنس دیتای مورد نیازمان
4.طراحی پرسشنامه
5.تعیین نمونه آماری و اندازه
6.جمع‌آوری داده‌ها
7.تحلیل داده ها
8.تهیه گزارش پژوهش

1) طرح مسئله، مشکل یا هدف

پیش از هر چیز باید بدانیم که چه می‌خواهیم و برای رسیدن به چه منظور می‌خواهیم دیتا کسب کنیم؟
شفاف‌سازی راه: باید هدفی تعیین کنیم که راه ما را در طی انجام تحقیقات، روشن کند.
کلی‌گویی ممنوع: نباید در بیان این هدف نوعی کلی‌گویی شود؛ وگرنه ارزش تحقیقات‌مان را پایین می‌آورد.
تعیین دیدگاه: طوری باشد که تحلیلگران شرکت بدانند که با چه دیدگاهی باید نتایج تحقیقات را تحلیل کنند؛ مالی؟ جامعه شناسانه؟ روان شناسانه؟
به طور مثال: برای معرفی یک محصول جدید به بازار، سوالات مطرح شده می تواند شامل:
  • چگونه به بازار ورود پیدا کنیم؟
  • با چه حجمی از کالا و یا محصول وارد بازار شویم؟
  • با چه حجمی از تبلیغات وارد این بازار شویم؟
  • روش پخش‌مان برای ورود به بازار چگونه خواهد بود؟
  • و….
که هر یک از این سوالات به ما کمک می‌کند تا در جمع‌آوری دیتا، از هدف خود و آن چه که به خاطرش تحقیق را شروع کرده‌ایم دور نشویم.
حال که می‌دانیم که تحقیقات بازاریابی را پاسخ به چه سوالاتی و با چه اهدافی می‌خواهیم، روش تحقیقمان را انتخاب می‌کنیم:

2) انتخاب روش تحقیق یا پژوهش

تحقیقات بازاریابی را می‌توان به این سه دسته تقسیم کرد:
  • تحقیقات اکتشافی
  • تحقیقات توصیفی
  • تحقیقات دلیل محور
تحقیقات دلیل محور، تحقیقاتی‌ست که در آن به دلیل و ریشه یک رفتار از طرف جامعه مورد تحقیق توجه می‌کنیم؛ نه صرفا نظر و عقیده‌ای که دارند! تحقیقات اکتشافی و توصیفی را نیز به طور مجزا در مقاله‌هایشان معرفی کرده‌ایم.
بسته به مسئله، مشکل یا هدفی که در مرحله قبل تعیین کردیم، معمولا یکی از این روش‌ها برای تحقیقات بازاریابی انتخاب می‌شود.

3